Ecz-4 İlaç Metabolizması – Ciltli

İLAÇ METABOLİZMASI

İlaçların,

• Organizmada
• Çeşitli enzimlerin etkisiyle
• Kimyasal değişikliklere uğramasına

Metabolizma veya biyotransformasyon (biyolojik dönüşüm) denir.

Biyotransformasyon (biyolojik dönüşüm) sonucu ilaçların dönüştüğü ürünlere metabolit denir.

Farmakoloji, ilaçlar ve diğer kimyasalların organizma üzerindeki etkilerini incelerken; ilaç metabolizması, biyolojik sistemlerin ilaçlar ve diğer kimyasallar üzerindeki etkilerini inceler.

Zenobiyotikler (xenos : yabancı – bios : yaşam)

Bilerek veya istemeden kendisine mâruz kalınan, organizmanın normal bir bileşeni olmayan ve vücut için yabancı sayılabilecek bileşik veya bileşikler grubu.

• İlaçlar
• Gıdalarda kullanılan koruyucular
• Yapay tatlandırıcılar
• Kozmetolojide veya boya sanayiinde kullanılan boyar maddeler
• Deterjanlar
• Pestisit ve insektisitler
• Çevre kirliliği

İlaç metabolizmasının amacı, lipofilik karakterli bileşiklerin ve diğer zenobiyotiklerin canlı organizmadan kolayca uzaklaştırılabilecek polar bileşiklere dönüştürülmesidir.

İlaçların biyotransformasyonunu kavrayabilmek için gerekli temel bilgiler :

İlaçların farmakolojik etkilerini gösterebilmeleri için enzim veya reseptörlere bağlanabilmeleri gereklidir. Enzim ve reseptörlere bağlanabilmek için de ilaçların bazı özelliklere sahip olmaları gereklidir.

• Suda çözünürlük

İlaçlar, su molekülleri ile sıklıkla iyon-dipol etkileşimleri oluştururlar. Bu etkileşimi kurabilen ilaçlar fizyolojik pH’da iyonize halde bulunduklarından suda çözünürlükleri yüksektir.

Hidrojen bağları da ilaç-reseptör etkileşiminde önemli yer tutar. -OH ve -NH gruplarını taşıyan ilaçlar genellikle bu grupları taşımayan ilaçlara göre suda daha iyi çözünürler. Ancak, büyük bir ilaç molekülünde sadece bir tane -OH grubunun bulunması bu molekülün suda çözünürlüğünün sağlanabilmesi için yeterli değildir.

Hidrofobik bileşiklerin de su molekülleri ile belli oranlarda etkileşebildikleri de unutulmamalıdır. Dört karbonlu bir alkil zincirine sahip olan 1-butanol suda çözünür fakat etanolden farklı olarak suyla her oranda karışmaz.

İlaç moleküllerinin birbirleri arasındaki etkileşimleri de ilacın sudaki çözünürlüğünü etkiler. İlacın suda iyi çözünebilmesi için ilaç molekülleri arasında kurulmuş etkileşimlerin ortadan kalkması ve ilaç molekülünün su molekülleri ile etkileşmesi gereklidir. İlaç moleküllerinin birbirleri arasındaki etkileşimlerinin kuvveti hakkında bize fikir verebilecek bir parametre de ilacın erime derecesidir. Tuz formunda bulunan ilaçlar haricinde, genellikle bir ilaç molekülünün erime derecesi yüksekse sudaki çözünürlüğü zayıftır önermesinde bulunulabilir.

İlaçların iyonize halde bulunmaları organizmadaki emilim, dağılım ve atılım gibi özelliklerini de etkiler.
İlacın pKa’sı, plazma pH’ı olan 7,4’e eşitse ilacın iyonize formu ile non-iyonize formu plazmada eşit oranda bulunuyor demektir.
İlacın pKa’sı, 5,4’e eşitse, plazmada ilacın non-iyonize formunun iyonize formuna oranı 100 : 1’dir.
İlacın pKa’sı, 9,4’e eşitse, plazmada ilacın iyonize formunun non-iyonize formuna oranı 100 : 1’dir.